Image Your Life ontmoet Toon Gerbrands



Met ruim 37 graden Celsius zijn het Spaanse temperaturen in Eindhoven. Goed voorbereid en met een gezonde dosis spanning stap ik de lift in naar de 3e etage van het Philips Stadion. Vandaag moet een goed interview worden, want slechts weinigen hebben de kans om Toon Gerbrands zo specifiek te kunnen spreken. Als ik zijn grote kantoor in de hoek van het stadion binnenloop is Dhr. Gerbrands direct klaar om me te woord te staan. Eigenlijk valt direct de spanning weg, want ik tref een warme, oprecht geïnteresseerde Toon die me direct een beetje uitdaagt. Een leuk gesprek gaat vlot van start. Direct wijst Toon me op het belang van het onderscheidend zijn en hoeveel je daar als persoon of bedrijf aan hebt. Daar kun je het verschil maken, is een eerste wijze les nog voor het officiële interview begint.Voor ik de eerste vragen op Toon afvuur vertel ik waarom ik juist bij deze inspirerende man terecht ben gekomen. Voor mij is Toon iemand die naar zijn gevoel luistert, zichzelf heel goed kent, mensen inspireert en “out of the box” denkt. Ik zit voor een coach met een zee aan ervaring en inzichten. Zijn boek Mijn Stijl is dan ook een inspirerende aanrader over persoonlijk leiderschap en coachen.


Hoe ziet jou perfecte dag eruit?


Ik werk met een ideale week. Ik heb het principe neergezet met de vraag: Wat wil ik deze week allemaal gaan doen? Ga ik ‘s avonds e-mails beantwoorden, wil ik hardlopen of wil ik bijvoorbeeld sociaal leuke dingen doen. Uiteindelijk draait het dan om balans. Er moet balans in de dag zitten. Zoals vanavond ga ik bijvoorbeeld hardlopen en dat ga ik wél doen ondanks dat het 35 graden is. Ik loop 3 keer per week hard en dat gaat me wel lukken. Ik zeg altijd ”de uitgeruste manager presteert beter dan een vermoeide manager”. Ik moet uitgerust aan de start verschijnen en ik moet er voldoende witte blokken in knallen (open blokken in agenda). Verder is er nog een filosofie van leiderschap. Er werken hier 200 man en ik moet zorgen dat ik tijd voor ze kan maken om ze te helpen en te ondersteunen. Er lopen jongens van 18 jaar met aparte kapsels, tatoeages en gekleurde schoenen. Als zij de bal erin schieten dan ben ik een goede directeur. Dus balans, witte blokken en ruimte om anderen te ondersteunen. En met een volle agenda lukt dat niet, vandaar de witte blokken.

Ik stimuleer of motiveer niemand. We spreken de route en de doelen af en daarbinnen ga ik helpen. Als ik mensen moet gaan motiveren dan weet ik zeker dat we het niet gaan redden. Ik motiveer niemand, maar ik zet ze wel in op dingen waar ze goed in zijn.


“IK GA NOOIT VOOR EEN BAANTJE, IK GA ALTIJD VOOR DE MANIER VAN DENKEN”


Eens of oneens? Moeilijke tijden zijn uiteindelijk positief!


Eens, helemaal mee eens. Omdat je daar het verschil kunt maken. Als we vijf jaar achter elkaar kampioen worden, alle transfers vallen goed en alles gaat goed, dan kan iedereen hier de tent runnen. Je kunt je onderscheiden als het wat minder gaat. Als je dan allemaal een bepaalde kant op gaat dan kun je het dus redden. Eigenlijk moet je zitten wachten op tegenslag. Dat is een omgekeerde manier van denken. Het is eigenlijk een soort haat- liefde verhouding. Een hoop ellende hoop je niet tegen te komen, maar als het dan gebeurt dan moet je er staan. Ik leef daar zelf van op. Bij mij is het allerergste de tent beheren. Dan word ik een vervelende kerel, want dan ga ik zelf wat stoken en reuring veroorzaken. Er moet wel iets gebeuren. Dit is een baan waarbij zeven dagen in de week van alles gebeurt. Kranten die over je schrijven, supporters die een mening over je hebben. Je bent een deel van je privacy kwijt in de stad. Dus dan gebeurt er genoeg.


Was dat ook de reden dat je hier in gestapt bent?


Nee, ik heb twaalf jaar voor AZ gewerkt en eigenlijk is dat vrij lang voor mij. Maar na acht jaar viel die bank om. Toen moesten we AZ proberen in de volgende fase te krijgen.

Dat is natuurlijk een prachtige tijd! Aandelen lagen te koop, er werkten honderd man die niet zeker waren van hun baan. Er gebeurde echt van alles daar. Dat was een hele interessante tijd voor mij. Vanuit het management is dat een top jaar geweest. Na twaalf jaar AZ ben ik er uiteindelijk mee gestopt. Ik had de mogelijkheid om anderhalf jaar zonder baan te leven, ik had inmiddels voldoende spaargeld. Toen kreeg ik zeven aanbiedingen waarvan vier uit de voetbalsport. Maar ik was eigenlijk niet van plan om in de voetbalsport te blijven. Tevens kreeg ik twee aanbiedingen uit het buitenland, maar dat wilde ik sowieso niet. Bij een bond en drie aanbiedingen uit het bedrijfsleven en dat leek me ook wel wat. Toen kwam PSV, daar had ik eerst gesprekken met de raad van commissarissen.

Ik heb tien uur met PSV vergaderd en toen dacht ik. “Dit zou wel eens wat kunnen worden.” De manier van denken ging goed en andere zaken die we bespraken voelden ook goed. Timing in het leven is ook heel wat waard. Waar moet ik heen en op welk moment.In dit geval had ik goed ingeschat dat er leuke dingen zouden gaan gebeuren.

Ik begon met een flinke schuld van vijftig miljoen. Er was van alles aan de hand Ze hadden ook al vijf jaar geen landstitel gewonnen. De put hadden ze wel al gehad. Cocu was al trainer en de jeugdopleiding stond al in de steigers. Dan kun je zeggen dat ligt aan mij, maar dat is niet zo want het fundament lag er al. Dus het was een goede inschatting van mij om hier aan de slag te gaan. Dat is ook een kwaliteit. Timen! Ik ga nooit voor een baantje, ik ga altijd voor de manier van denken. As de manier van denken klopt dan ga ik ervoor. Er moet een match zijn.


Hoe ga je om met onzekerheid?


Dat is de basis van presteren. Ik kom op een aantal dingen vrij zeker over, dat weet ik van mezelf wel. Maar dat is altijd gebaseerd geweest op een massa twijfel. Als er een onderwerp is van “hoe gaan we dat nu oplossen” of “hoe gaan we dat nu doen?” Dan ga ik daar heel veel over nadenken, twijfelen en piekeren. Na verloop van tijd probeer ik op alle onzekerheden een antwoord te geven. En op een gegeven moment kun je zeggen “Nu weet ik het”. Dan ben je ook sterk als iemand gaat discussiëren met je, want dan heb ik er heel goed over nagedacht. Op een gegeven moment komt er een natuurlijk moment dat ik moet beslissen. Je kunt niet heel je leven blijven piekeren. Daar sta ik dan ook achter. De intentie van die beslissing is altijd positief. Zie het als bij een coach in het voetbal. Als een coach wisselt probeert hij het team sterker te krijgen. Dus de intentie is positief. Weet je zeker dat het goed uitpakt, nee. Het kan ook anders uitpakken maar de intentie is positief. Dat is gebaseerd op veel twijfel maar uiteindelijk neem je de beslissing. De intentie van handelen is altijd positief als je er zorgvuldig over nadenkt!


“ONZEKERHEID IS DE BASIS VAN PRESTEREN”


Hoe ga je om met teleurstelling?


Ik probeer als directeur de euforie en de put eruit te halen. Als we de titel halen en er wordt groot feestgevierd dan sta ik niet in de buurt. Als het heel slecht gaat met de club en alles zit tegen dan probeer ik dat op te krikken. Ik haal de onderste en bovenste twintig procent van de emotie eruit. Hoe rot het ook is, van binnen heb ik een ander gevoel, van buiten niet. Dat probeer ik te scheiden op die manier. Teleurstelling dat iets niet gaat zoals je gedacht hebt, dan moet je dus heel snel schakelen. Daadkracht en stabiliteit tonen in de vorm van leiderschap en op deze manier kijken of je het weer op de rails kunt krijgen. Het is een vervelend moment, teleurstelling, maar ook een moment om weer het verschil te gaan maken.


Gaat het ook door op persoonlijk vlak?


Het gaat voor mij niet door op persoonlijk vlak. Dat klinkt misschien gek en zal voor de meeste mensen niet gelden wat ik hier zeg. Want de meeste hebben er privé wel last van. Ik heb zelf echt het vermogen om elke avond te slapen. Wat er ook gebeurt. En ik heb ook het vermogen dat ik hier vanavond wegrijd. Dat ik dan wat andere dingen doe (wat ik bedoel met die balans) En morgen hier naartoe rijd en denk “verrek, wat moet ik nu vandaag gaan doen” Welke afspraken staan er etc. Maar ik trek ook na twaalf jaar AZ de deur dicht, ben met volleybal gestopt en naar het voetbal gegaan. Dan trek ik ook de deur dicht. Mooie tijd gehad en dat was het dan.


Je schrijft ook in je boek, leiderschap is niet overdraagbaar, heeft dat daar ook mee te maken?


Ja, dat klopt. Dat was wel een onderwerp waar ik lang over moest nadenken. Iemand stelde me die vraag bij een interview, maar daar had ik totaal geen antwoord op. Daar heb ik lang over nagedacht, gepiekerd, getwijfeld en onzekerheid. En uiteindelijk had ik het door. Je gaat hier weg en er vraagt nooit meer iemand naar je voorganger hoor. Hard gewerkt, krijg je voor betaald en klaar is Kees. Je gaat weg en de volgende pakt het op.


“LEIDERSCHAP IS NIET OVERDRAAGBAAR”


Op welke manier ga je mee met de tijd?


Ik ga volledig mee met de tijd en dat heeft te maken met nieuwsgierigheid. Op het moment dat je met deze generatie werkt, vind ik ook dat je specialist moet zijn op dit gebied. Ik weet denk ik alles van deze generatie. Gewoon door nieuwsgierig te zijn, te lezen en met mensen te gaan praten. Als zij de bal erin schieten ben ik een goede directeur, dus moet ik me aan passen aan hen. Wat we wel doen is de waarden en normen van dit bedrijf een beetje bewaken. Dat is wel mijn taak om die over te brengen. Voor de rest pas ik me aan, aan hen.

Er is vaak een oordeel over bijvoorbeeld tatoeages, maar ik wil weten wat de betekenis is. En zo probeer ik deze jongens te begrijpen. En dan blijf je goed bij, volgens mij. Ik probeer altijd oprechte interesse te tonen, maar dat vind ik niet meer dan normaal. Dat is in mijn ogen de basis van normaal functioneren.


Wat is je grootste prestatie ooit geweest?


Ik denk AZ redden. We zagen het niet aankomen. Ik had nooit gedacht dat die bank om zou vallen. Binnen twee dagen moesten we schakelen van eigenaar weg, hoofdsponsor weg, aandelen te koop en honderd man die niet wisten wat ze moesten. Daar hebben we een jaar lang voor geknokt en uiteindelijk de aandelen teruggekregen. Er waren momenten bij waarbij ik dacht: “dit gaat helemaal mis”. Hele interessante periode. Daar hebben we een stukje fundament voor de toekomst van AZ gelegd.

Hoe sta je het meest in je kracht?


Met het helpen van mensen. Ik heb vrij snel door wie er tegenover me zit en wat er gebeurt. Ik ben ook een beetje van challenge zoals je in het begin ook merkte. Beetje uitdagen. Mensen te laten nadenken, te coachen. Daar ligt mijn kracht. Ik moet ook een baan hebben waarbij dat kan. Geen introverte baan met de deur dicht. Dus dan zit ik hier wel goed.


Wat doe je om in je kracht te blijven?


De uitspraak “Hoe ouder je wordt, hoe meer je op jezelf gaat lijken” is een goede. Kijk, als je jong bent dan probeer je alles. Ik ben inmiddels op een leeftijd dat ik weet, ik kan alleen maar dit. Een stuk beperkter. Maar wat ik kan, dat doe ik wel goed. Wat je kracht is om jezelf te leren kennen en te denken. Dat moet ik niet doen, dat niet meer en weten hier ben ik goed in. Dus als ik het in een zin zeg. “Jezelf leren kennen”. Ik heb ook mijn neus moeten stoten om te weten waar ik niet goed in ben, maar inmiddels weet ik waar ik wel goed in ben. Heeft ook met leeftijd te maken.


Zet je de vijf kamers (zingeving, relatie, werk, gezondheid en vrije tijd) uit je boek Mijn stijl ook letterlijk in?


Ja die zet ik letterlijk in. Dat is waar we mee begonnen de balans. Het zijn mooie metaforen waar ik mezelf echt aan houd. En wat ik doe, doe ik goed. Dat is voor mij de balans. Je ziet me leuke dingen doen. Je ziet me hard werken, dat kan ook geen kwaad. Dan weer op een terrasje wat eten, maar op die manier de balans erin houden. Voldoende slapen en fatsoenlijk eten etc. Dat heb ik allemaal wel geleerd in mijn leven. Ik moet de gezondheidkamer ook een beetje in stand houden. Ik ben eigenlijk nooit ziek en dat moeten we ook zo houden. Niks mis met hard werken, maar er moeten ook leuke dingen gedaan kunnen worden. Dit om de balans erin te houden.

Wat is de kracht van duidelijkheid/ duidelijke keuzes?


Dat je mensen helpt. Duidelijkheid zorgt ervoor dat je makkelijk richting kunt houden. Als het maar duidelijk is dan weet je wat je moet doen. Bij schaken speelt de ene met zwart en de andere met wit. Dan is duidelijk wat je moet doen. Bij voetbal is het interessant. Stel je komt met 1-0 voor. Wat ga je dan doen? Ga je dan verder op de aanval naar 2 of 3-0 of ga je met zijn allen terug? Als je daar duidelijk over bent, dan kunnen mensen makkelijker werken. Je weet dan allemaal wat je moet doen. Het helpt de richting makkelijk te houden. Duidelijkheid moet ook niet doorslaan in starheid.


“DE INTENTIE VAN EEN BESLISSING IS ALTIJD POSITIEF”


Eens of oneens? Binding met mensen zorgt voor een lagere druk en daardoor betere prestaties?


Nee, binding zorgt niet voor lagere druk. Druk heeft te maken met de doelen die je stelt. Als ik hoge doelen stel, is daar meer de druk aan gekoppeld dan aan de binding met mensen. De binding met mensen is wel de factor waarmee je makkelijker in gesprek kunt komen waardoor je sneller een veilige omgeving creëert. Hierdoor heb je sneller door wat er in iemand speelt en hoe je dit op kunt lossen. Maar het heeft niet met druk te maken.